Mardin'in kurtuluşuna palavra diyenlere cevap...

İşgal olmadığı için, kurtuluş olamayacağı tezine ise katılmıyorum… İşgal girişimi yapılmış, ama rasy

*Mardin’in Kurtuluşu meselesi nasıl doğdu?
MARDİN’İN KURTULUŞU YERİNE, “ONUR GÜNÜ” GELİYOR
Mardin Belediye Meclisi Kasım ayı olağan toplantısında, her yıl 21 Kasım tarihinde kutlanan Mardin’in Kurtuluş Gününün, “Mardin’in Onur Günü” olarak değiştirilmesini oy birliğiyle kabul etti.

Türk Tarih Kurumu verilerine göre Mardin’in düşman işgaline uğramadığını belirten Mardin Belediye Başkanı Mehmet Beşir Ayanoğlu, işgale uğramamış bir şehre kurtuluş günü düzenlemenin anlamsız olduğunu söyledi. Başkan Ayanoğlu, 21 Kasım’ın bundan sonra “Mardin’in Onur Günü” olarak kutlanması ile ilgili belediye meclisinde oy birliğiyle karar aldıklarını söyledi.

Mardin Artuklu Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Okutmanı Aysel Fedai belediye meclis üyelerine yönelik yaptığı sunumda Mardin’in, Mondros Mütarekesi’nin ardından doğrudan işgale uğramadığını belirterek “Mardin, Mondros Mütarekesi’nin ardından doğrudan işgale uğramamıştı. Ancak Urfa, Antep ve Maraş gibi komşu vilayetlerde meydana gelen olayların Mardin halkını rahatsız etmemesi mümkün değildi. Mardin halkı, yaşanan işgaller karşısında tepkilerini ortaya koymaktan çekinmedikleri gibi İngilizlerin başını çektiği bölgede ayrılıkçı bir hareket başlatma düşüncesine de alet olmadılar. Onlar bu zor günlerde ülkenin birlik ve bütünlüğüne sahip çıkmaktan başka bir şey düşünmüyorlardı.”dedi.

Milli Mücadele döneminde Mardin’in, İngilizler ve Fransızlar tarafından işgal teşebbüsüne uğradığını söyleyen Fedai “Mardin ateş açılmasına fırsat vermemiş ve buna istinaden çeşitli tedbirler almıştır. Bu vaziyet bizzat Mardin halkı tarafından ihdas edilmiş ve düşman burada silah istimaline cesaret gösterememiştir. Bu bilgiler doğrultusunda her yıl 21 Kasım Mardin’in Kurtuluşu olarak kutlanılan bu özel günün aslında “Onur Günü” olduğunu görmekteyiz.”dedi.

Belediye meclis üyelerine yönelik yapılan sunumdan sonra Mardin Artuklu Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Okutmanı Aysel Fedai’nin “Milli Mücadele Döneminde Mardin” isimli tezinde belirtildiği üzere Mardin’in herhangi bir düşman işgali ile karşı karşıya kalmadığı ve dolayısıyla kurtulmadığından dolayı Mardin’in Kurtuluşu olarak kutlanmakta olan 21 Kasım gününün “21 Kasım Mardin’in Onur Günü”olarak kutlanmasına üyelerin oybirliğiyle karar verildi.

http://www.mardin.bel.tr/2010/mardinbelediyesi/haberdetay.asp?id=1115&kategori=HABERLER

Konuyla ilgili Türk Tarih Kurumu ve genelkurmay arşivinde belge bulmadığını, bu konudaki çalışmalarını `Cumhuriyet Döneminde Mardin` isimli kitapta toplayacak olan Aysel Fedai, şimdi Mardin gibi böyle kurtuluş günü yanlışlığının içinde olan başka il veya ilçe olup olmadığını araştırıyor.(Basın)

II

*Konunun Basındaki Yankıları
-Mardin’i o kurtardı!
-MARDİN SONUNDA İŞGALDEN KURTULDU!
  www.habervitrini.com/mardin_
-Artık kurtuluş yok! - KANAL URFA
-Mardin artık kurtarılmayacak! | Güncel | OBJEKTİFHABER
-Kurtulmak lazım! - Süper Poligon: MURAT ERDİN
-Mardin zaten kurtulmadı ki! - Korsan Haber
-90 YILLIK 'MARDİN'İN KURTULUŞ GÜNÜ' YALANI - 11 Kasım 2010 / 1
  www.haberpanorama.com/news_detail.php?id=23729 - Önbellek
        -Mardin`in kurtuluş günü meğer yokmuş!
-Mardin artık kurtarılmayacak! - AKŞAM -
-Mardin nihayet işgalden kurtuldu!kenthaber.com/.../Mardin
-İşgal yok ki kurtulsun...
Mardin'de bundan böyle 'İŞGALDEN KURTULUŞ      GÜNÜ' KUTLANMAYACAK- NETHABER
-Mardin'in 'Kurtuluş günü' palavrası? Haberpan
        -Mardin altmış dokuz yıl sonra kurtuldu - Taraf Gazetesi
        -Meğer Şehir Hiç İşgal Edilmemiş! | Yerel Haberler | Akis Gazetesi ...
-İşgal Edilmeyen Şehrin Kurtuluş Günü-90 YILLIK YALAN    www.reyhaber.com
        -Mardin'de 90 yıllık hata! –İstanbul Haber
        -Mardin'in 'kurtuluş günü' yanlışmış ve hatta... haberi Mardin cafesiyaset
        -Mardin Kurtulmaktan Vazgeçti!... - Mardin İletişim Gazetesi ...
 
        -Mardin düşmandan son defa kurtarıldı! | Güncel Haberleri | 22
      -İşgal Edilmeyen Kentin "İşgalden Kurtuluş Günü" Kutlandı ...
 
-"Mardin'in onuru" bürokrasiye takıldı -CNNTÜRK
 
-Mardin'in kurtuluşu artık kutlanmayacak - Genel Bakış- ntvmsnbc.com
 
-Artık kurtuluş yok! - GAZETEVATAN.COM
        -Mardin'in Kurtuluş Günü aslında yokmuş
        -Mardin meğer hiç işgal edilmemiş! - GÜNCEL - Gazeteport
 
        -90 yıllık hata! - Habertürk
 
-Mardin sonunda işgalden kurtuldu! - Milliyet.com.tr
 
        -Gerçek mi yoksa şehir efsanesi mi? pazarvatan
 
        -Takvim - Kutlamadan kurtuluş!
        -Mardin aslında hiç kurtulmamış! - Ajans5 Haber Sondakika
 
        -Onur Günü, Çığlık ve Dersim.. - M. Ali Baybara - Kızıltepe'de      ..   
        -21 Kasım 1920: Mardin'in "çakma" kurtuluş günü | Marksist.org
 
      -Mardin altmış dokuz yıl sonra kurtuldu / HABER 50
 
      -Mardin aslında hiç kurtulmamış! - Ajans5 Haber
 
      -'Kurtuluş Günü\' diye 90 yıldır halkı kandırmışlar
      -Mardin nihayet işgalden kurtuldu! / Türkiye / Radikal İnternet

Basındaki başlıklara baktığımızda, tanınmış birkaç gazete dışında, basınımızın kimlerin elinde olduğunu görüyoruz. Sığ bilgisiyle ahkâm kesen, Tarihi yalanlayarak ortalığı karıştıran mikserler… Bunlara kimse aldırmadı zaten. Mardinliler arasında tepki yaratan ise Hürriyet gibi büyük bir gazetenin efesi, “kıldan ince, kılıçtan keskince” kalemiyle yazıları zevkle okunan Yılmaz Özdil’in

"Yola çıktım  Mardin'e düştüm senin derdine"(Hürriyet 13.11.2010) makalesi oldu.
“Her sene 21 Kasım'da görkemli törenlerle kutlanan, Mardin'in düşman işgalinden        kurtuluş günü, palavra çıktı iyi mi... İşgale mişgale uğramamış.”

Özdil kendine has ironik anlatımla "Destansı direniş örgütlenmesi var, hatta soba borularını eğip büküp kaleye koymuşlar ki, Fransızlar top namlusu sansın erkeğiyle kadınıyla seferber olmuş Mardin... Ama işgal yok." diyor. Pekiyi, kurtuluş gününü kutlamak neyin nesi oluyor, diye soruyor. Özdil'e göre "Bu yalanı bir Cumhuriyet kızı ortaya çıkarmış: Artuklu Üniversitesi'nden Aysel Fedayi. Fedayi, ilgililere, Mardin Belediye Başkanı Mehmet B. Ayanoğlu'na durumu anlatır. Ayanoğlu da dinler, inceler, bakar ki belgeler doğru: "Destansı direniş var ama, işgal yok... Kurtuluş gününü, onur gününe çevirdiler... Ve, bana göre, başta Belediye Başkanı Beşir Ayanoğlu, tarihe ve bilime saygı göstererek, gerçekten onurlandırdılar Mardin'i. Küçültmediler... Büyüttüler Mardin'i." diyor…
Acaba?!..
 
III

G Ö R Ü Ş Ü M

Çiçeği burnunda okutmanımız, tezini sadece bu bilgiye dayandırarak yazdıysa ve konu hakkında bilgisi olmayan kişileri ikna ettiyse vay Tarihçiliğimizin haline… Ne zaman geçmişle ilgili bir konuyu araştırsam Atatürk’ün konuyla ilgili özdeyişi zihnimde yankılanır:

"Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan, yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır. Biz daima hakikat arayan ve onu buldukça ve bulduğumuza kâni oldukça ifadeye cüret  gösteren adamlar olmalıyız."
Genç okutmanımız bu cüreti göstermiş ve ilgi görmüş. Ama bu bilinmeyen bir konu değil ki!.. Her Mardinli o destansı diklenmeyi büyüklerinden duymuştur. Araştırılsa işgallere karşı onurlu direnişle ilgili birçok anı-belge-madalya bulunabilir.
Okutmanımız, Türk Tarih Kurumu ve Genelkurmay arşivlerinde konuyla ilgili belge bulamadığını iddia ediyor. Eğer salt 21 Kasım 1919 tarihli belgeleri araştırdıysa, tabii ki bir şeye rastlamaz. O zamanlar Hicrî ve Rumî takvim kullanılıyordu. Milâdiye çevrilmesinde günlerde kayma olması olağan. (Tıpkı 31 Mart Vakası’nda olduğu gibi… Herkes II.Meşrutiyet’e karşı isyanın 31 Mart 1909’da olduğunu sanıyor. Oysa 31 Mart 1325’in Milâdî karşılığı 13 Nisan 1909 yılıdır.) Bu konuyu Genelkurmay arşivinde araştıran değerli hemşerimiz Em.General Dr.Yavuz Ölçen’in Em.General “Millî Mücadele’de Mardin tezinde kaydettiği 9 Ocak 1920 tarihi diğer araştırmalarda çeviri farkına dikkat edilmediğini kanıtlıyor.

(Bkz:.http://www.aytendirier.com/blog/blog.asp?id=478 )                         

Mardin Kurtuluşu’nun detaylı işlendiği Hanna Dolapönü’nün Tarihte Mardin kitabında tarih hatalarına rastladım. Sorun ordan kaynaklanmış olabilir.

Midyat’ta 2 Haziran 1919’da ayaklanan Ali Batı hakkında Binbaşı Ömer’in notlarını kapsayan  Genelkurmay Atese Arşivi, 4/502, dolap 46 Dosya 105/A,Fihrist:1-20. belgelerinden hareketle bölge hakkında ayrıntılı bilgi edinilebilir. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Mardin Halkevi belgeleri, Deyrülzaferan defterleri ile “Mardin’in Kurtuluşu” yazımda belirttiğim kaynakların yanı sıra, kronoloji ve Kurtuluş Savaşı günlüklerine başvurulabilir.(http://www.aytendirier.com/blog/blog.asp?id=477 )
İşgal olmadığı için, kurtuluş olamayacağı tezine ise katılmıyorum… İşgal girişimi yapılmış, ama rasyonel zekâya dayanan bir strateji ile önlenmiştir. O zaman savunmanın sır gibi saklanması, diğer yerlerde işgallerin sürmesine bağlanabilir...
Bu konuyu araştıracakların anı kitapları-belgeleri ile Mardinlilerin elinde bulunan madalya, berat, taltif belgelerine ağırlık vermeleri gerekir. Bu konuda ilk duyarlılığı değerli hemşerimiz Abidin Necimoğlu göstererek, aile büyüklerine verilen İstiklâl Madalyası ve taltif belgelerine dayanarak, DEÜ. AİİT.Enstitüsü Öğretim üyeleri Dr.Kenan Kırkpınar&Dr.Leyla Kırkpınar’a yazdırdı. “Millî Mücadele’den Günümüze Rutan Aşireti ve Necimoğulları”(İzmir-2009-bir ayda 3 baskı) kitabı anılar ve belgelere dayanarak o dönemi çok güzel açıklar.

Lâtif Öztürkatalay’ın yazdığı “Mardin ve Mardinliler” (İstanbul-1995) kitabı da önemli bir anı-belgesel kaynaktır.

*Kurtuluş palavra ise bu tebrikler neden yazılmış?
-O zamanın Müdafaa-i Milliye Vekili Ferik Fevzi(ÇAKMAK) 26 Temmuz 1920’de “Mardin eşrafından Kuva-yi Milliye Kumandanı Necabetlu Eyüp Beyefendiye”başlıklı bir kutlama ve takdir telgrafı göndermiştir.(Y.Ölçen: MillîMücadele’de Mardin-13.dipnot)
-Mardin eşrafından Ali Bey ve Abdülkadir Bey’in üstün gayret ve vatanperverliklerinden dolayı İstiklâl Madalyası ile taltif edilmelerine dair Başvekil’in yazısı.(Belge için bkz:Rutan Aşireti, s.185)
-22 Şubat 1922(yıl doğru değil, yanında eşi Lâtife Hanım var. O tarihte evli değillerdi! 1923-1925 arası olmalı ) Atatürk ile Süryani Kadim Patriği 3.İlyas’ın tarihî karşılaşmaları sırasında, yüce önder taltif kabilinden duygularını şöyle dile getirir: “Süryani Patriği 3.İlyas’ın, Millî Mücadele yıllarında müstevlilere karşı, bu yurdun evlâdı olarak takındığı mücadeleci tavır, Millî Mücadele kahramanlarından olduğunu göstermiştir.” (Mardin İl Yıllığı 1967,s.87 Dolapönü:Tarihte Mardin, s.102)
Mardinli mütevazı bir gurura sahiptir. Doğum yerimiz sorulduğunda, farkında olmadan baş ve omuzlarımız kale gibi diklenir, “Mardinliyim” derken, gururumuz açıkça hissedilir. Mardin gururumuzdur…

Doksan yıl önce dedelerimiz, farklı dil ve dinlere mensup oldukları halde, bir olarak işgal girişimlerine karşı millî duruş sergilemiş, şehrini kurtardığı gibi düşmanla işbirliği yapan Urfalı aşiretleri Suriye’ye kadar kovalamıştır…

İşgali usta bir strateji ile engelleyip, sessice kurtulmak mı önemli yoksa düşmana boyun eğip, sonra M.Kemal Paşa’nın çabalarıyla diğer illerden gelenler tarafından kurtarılmak mı?

Hangisi Kahraman, Gazi, Şanlı ünvanını hak ediyor? Bu ünvanların -Gazi dışında- yakın tarihlerde alındığını biliyoruz. Mardinli böyle şeylere tenezzül etmedi…

Mardin’in Kurtuluşu ile ilgili ilk töreni, 1965 yılında İlkokul 5.sınıftayken izledim. Cumhuriyet İlkokulunu temsilen birkaç arkadaşla Mardin Lisesi konferans salonuna götürüldük. Ayakta izlediğimiz töreni çok canlı hatırlıyorum. Konferans havasında Mardin’in nasıl kurtulduğu anlatıldı. Hatta okula dönüşte konuşmaları anlatamayan bir arkadaşımız cetvelle cezalandırıldı! Daha sonra törenler başladı ve iller arasında bir yarışa dönüştü.

Hükûmetin dış ilişkilerinde özellikle komşularla sıfır soruna önem vermesi nedeniyle, Mahallî Kurtuluş Törenlerinden rahatsız olanlar var. Nedeni abartıya kaçılması, müsamerelere dönüştürülmesidir. Geçmişi iyi bilmeyen geleceğe güvenle bakmaz. Geçmişe sahip çıkmak, unutturmamak görevimiz. Gösterişli, masraflı törenler, şenlikler yerine Mahallî Kurtuluş Günü’nün  konferans, sempozyum, anı-edebî yarışmalarla anılması daha iyi olur. Böylece hem tarihî bellek canlı tutulur, hem de komşu ve dostlar incitilmez!..

Okutmanımız diğer illerin-ilçelerin de Kurtuluş Günlerini inceleyip, yanlışları düzelteceğini söylüyor. Aman vazgeçsin, herkes Mardinli gibi mütevazı ve hoşgörülü değildir…

*

NOT: Ailesinde İstiklâl madalyası ve taltif yazısı bulunanların, Mardin  Artuklu Üniversitesi Rektörlüğüne götürmeleri, resimlerini de bana iletmelerini rica ederim.

Bu içerik 1379 kez okundu

Etiketler: Mardin kurtuluşu,palavra,cevap...