Prof.Dr.Şadan Gökovalı: Söylence (Mitoloji)

Kitap, Gökovalı Hocanın “Nereid” hayali ile başlar. Gökova Körfezi’nde yatı olursa, adını koyacağı

Prof. Dr. Şadan Gökovalı, 15 Mart 1939'da Muğla'nın -cennetten bir köşe- beldesi Gökova’da doğdu. Çocukluğu İkinci Dünya Savaşı yıllarına denk gelse de, yaşadığı mistik ortamın havası savaşın sıkıntılarını hissettirmedi. Sakar Geçidi’nin başladığı yerden itibaren kendinizi zaman ve mekân üstü hissedip, ayağınızı cennete bastığınız yerin kavşağıdır Gökova…

Altıncı Kıta denilen Akdeniz Uygarlığı’nın en güzel yöresinde büyüyen Şadan Gökovalı, sırasıyla Ula İlkokulu, Muğla Ortaokulu, Aydın Ticaret Lisesi ve İzmir İktisadî ve Ticarî İlimler Akademisi'ni bitirdi. 1965'te Turizm Bakanlığı'nca düzenlenen, “Uluslararası Yayın Semineri”ni izleyip, “üniversite üstü” sertifika aldı.

Üniversitede öğrenciyken Ege Ekspres Gazetesi'nde çalışmaya başladı. 1964’te “Yılın Gazetecisi” seçildi.  Bunu 1967’den itibaren TRT'deki yapımcılık ve yöneticilik yılları izledi. Gazetecilik, araştırma ve TRT yapımcılığı dallarında birçok ödül kazandı. 1975'te Türk Dil Kurumu “Radyo-TV Dil Ödülü”nü kazandı. Efes'i, Fethiye'yi ve Bergama'yı “En iyi anlatan yazar” seçildi. 

1974 yılından başlayarak, “Turizm Yüksek Lisansı”, “Turizm Doktoru” ve “İletişim Bilimleri Doçenti” ünvan ve yetkilerine hak kazandı.1980’den sonra Ege Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu ile DEÜ.Güzel Sanatlar Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yaptı. 1993’te Ege Üniversitesi Çeşme meslek Yüksekokulu’nda öğretim görevlisi ve yönetici olarak görev yaptı. Halen İzmir Yaşar Üniversite’sinde öğretim üyeliği yapmaktadır. İngilizce bilen Gökovalı, evli ve iki çocuk babasıdır.

Türkiye'de “mitoloji/söylence” denince akla ilk gelen isimlerden birisi Prof. Dr. Şadan Gökovalı’nın bu özelliğinde, büyüdüğü yerlerin yanı sıra, ünlü mitolog Halikarnas Balıkçısı (Musa Cevat Şakir Kabaağaçlı) ile sayılı mitograflardan Azra Erhat'ın büyük katkısı olmuştur. Sağlam kişiliği ve birikimi O’nu “manevi evlâd” edinmelerinin yanı sıra, tüm bilgi birikimlerini ona emanet etmelerine yol açmıştır. Profesyonel turist rehberi olduğu için, Balıkçı da, Erhat da kendilerinin de bulunduğu turlarda, o yöreye ait söylenceleri Gökovalı'nın anlatmasını isterlerdi. Yazılarında bile söyleşi sıcaklığını hissettiğimiz Gökovalı dingin sesi ile anlatırken, kişiyi o dönemin ortamına rahatlıkla sürükler… Altıncı Kıta’nın Likya yöresinde iseniz, havada O’nun sesine eşlik eden mitolojik kahramanların varlığını yanı başınızda hissedersiniz…
 
*Eserleri:

Ege'de nerede bir sanat etkinliği varsa -Salihli Şiir İkindileri başta olmak üzere- onun dışında olmayan Gökovalı Hocanın, Türkiye'nin hemen hemen tüm turistik köşeleri hakkında çeşitli dillerde yayınlanmış 20'yi aşkın eseri, çeşitli konularda 10'u aşkın kitabı var.

Gökovalı, kendini “Hayatta yaptığıma en çok sevindiğim şeylerden biri, Halikarnas Balıkçısı'nın kitaplarını basıma hazırlamak, eşdeyişle Balıkçı'yı yaşatmaktır” diye tanımlarken  Halikarnas Balıkçısı’nın da ölmeden önce, “Ölsem ölüm bana galebe çalmamış olacak, çünkü Şadan var!” diyerek hayata meydan okuduğu dilden dile dolaşır…

Halikarnas Balıkçısı, 13 Ekim 1973'de öldü. Bilgi Yayınevi'nin "Bütün Eserleri" dizisinde çıkan kitaplarının sayısı 22'yi buldu. 6 da çocuk kitabı çıktı. Bu 22 kitaptan “Aganta Burina Burinata”, “Turgut Reis”, “Mavi Sürgün”, “Uluç Reis”, “Ötelerin Çocukları”, “Anadolu'nun Sesi”, “Deniz Gurbetçileri”, “Anadolu Tanrıları” ve “Anadolu Efsaneleri”, “Hey Koca Yurt” ve “Gençlik Denizlerinde”, Balıkçı'nın sağlığında kitap olarak yayınlanmıştı.

“Düşün Yazıları” da Manevî Anası Azra Erhat'ın çabasıyla kitaplaştı. “Altıncı Kıta Akdeniz”, “Ege'den Denize Bırakılmış Bir Çiçek”, “Sonsuzluk Sessiz Büyür”, “Parmak Damgası”, “Çiçeklerin Düğünü”, “Dalgıçlar”, “Arşipel” ve “Bulamaç”, dağılmaya yüz tutmuş gazete kesikleri arasından bulunup çıkarılarak yaşama kavuşturuldu.
En son, Balıkçı'nın doğumunun 112. yılı dolayısıyla, 1968 yılında İzmir Radyosu'nda yaptığı konuşmaları kitaplaştırdı. “İmbat Serinliği”, 7. İzmir Kitap Fuarında, Bilgi Yayınevi'nin etkinliği olan “Bir Akdeniz Gülümsemesi: Halikarnas Balıkçısı” konulu söyleşiye  yetiştirildi…

Prof. Dr. Şadan Gökovalı, şimdi Mitolojiye ışık tutan “Söylence” kitabıyla yine gündemde... Profesyonel Ülkesel Turist Rehberi Gökovalı Hocanın “Söylence” kitabı, Yaşar Üniversitesi Yayınları  arasında yer aldı. Kitabın YÜ öğrencileri kadar Tarih, Edebiyat ve Mitoloji’ye ilgi duyan aydınlar için de yararlı olacağına inanıyorum.
Yakın Kitabevi’ndeki imza gününde, Gökovalı Hocanın mütevazılığına tanık olduğum hoş bir sohbet ortamıyla karşılaştım. Kitabı Editör Nil Sonuç ile birlikte imzalıyordu. Kitabın kapağında da ikisinin adı var. DEÜ Turizm İşletmeciliği mezunu İzmirli Nil Sonuç, dördüncü yılda iki üniversite arasındaki değişim programından yararlanarak gittiği Fransa’da Savoie Üniversitesi’nde eğitimini tamamladı ve Yüksek Lisansını aynı üniversitede Avrupa Otel İşletmeciliği  alanında yaptı. DEÜ’nde İngilizce Öğretmenliği için Pedagojik Formasyon aldı. İngilizce ve Fransızca’dan Profesyonel Turist Rehberi olan Nil Sonuç, Dokuz Eylül Üniversitesi Turizm Anabilim Dalı’nda doktora programına devam etmektedir. Yaşar Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışan Nil Sonuç, Meslek Yüksek Okulu Turizm Rehberliği Program Sorumlusu olarak görev yapmaktadır.
 
Yakın Kitabevi’nde hoş bir sürprize tanık olduk. Kitap kahramanlarından Ay tanrıçası Selene’nin adını taşıyan, Gökovalı Hocanın isim babası olduğu Alaşehir’li Selenâ -ismiyle müsemma bir şekilde- ortamı aydınlatıverdi.
 
Kitabı aldığım günün akşamı TV ve bilgisayarı açmadan, saatlerce Altıncı Kıta’nın -denizin kıyısındaki Güneş bahçesi- Anadolu’mun güneye bakan yerlerinde dolanıp Nil ve Selena’nın şahsında kahramanlarını görerek, fısıltılarını Gökovalı Hocanın dingin sesi eşliğinde dinleyerek, sayfaları çevirip durdum…
 
*1KİTAP : SÖYLENCE

Yunanca'da “mithos” yani '”söylenen ya da duyulan söz” ile “logos” sözcüklerinin karması olan “mitoloji” Eski Yunan'da “geçmişte söylenenlerin tekrar edilmesi” gibi, gizemli bir anlama bürünmüş… Dilimize “efsane” olarak geçen sözcük, günümüzde “söylence” olarak kullanılıyor.
 
Halikarnas Balıkçısı’nı aziz anısına adanan kitap, Gökovalı Hocanın “Nereid” hayali ile başlar. Gökova Körfezi’nde yatı olursa, adını koyacağı Nereid’ler iyi ruhları cennete götüren meleklerdir. Kötülerin kanını emip, cehenneme götüren Harpya’larla birlikte, demokrasinin tam yaşandığı Lykia’nın başkenti Xantos’da(Kınık köyü,Fethiye-Kaş arasında), özgürlükleri uğruna elde kılıç Anadolu’nun bağrına düştüler…
 
Prof.Dr.Recep Meriç’in önsözünü, Gökovalı Hoca’nın ilk Tercüman-Rehber kursunda karşılaştığı sonraki dostlarını anlattığı “Sunmalık” ve şiirler izliyor.
 
I.Bölümde Mitoloji Deryasına dalınıyor… Sırayla Mısır, Mezopotamya, Hitit, Fenike, İran, Kelt ve İskandinav-Germen Mitolojisini Türk Mitolojisi : Yaratılış ve Türeyiş, Manas, Dede Korkut Destanı’yla izliyor. Klâsik Mitolojide Yunan Tanrıları ve Tanrısal Kahramanlar tanıtılıyor.
 
II.Bölümde Anadolu Söylenceleri dillendiriliyor. Ariadne’nin ipliği, Tanrıçalar arası güzellik yarışması, Eros ile Psyche, Kaunos  ile  Byblis,    Hermias(Yunus  sırtındaki  çocuk), Philemon ile Baukis, Niobe(Ağlayan kaya), Lykia’daki Yanartaş, Kandaules ile Nizida, Apollon ile Marsyas(İlk müzik yarışması) Hermaphroditos ile Salmakis(Bardakçı koyu), Apollon ile Daphne, Pyramus ile Thisbe(karadut), Selene ve Endymion(Bafa mehtabı), Antiochos ile Stratonikeia, Ilgın’ın öyküsü, Tılsımlı ada, Hero ile Leandros, Persephone’un kaçırılması, Daidolos ile İkarus(Uçan ilk insanlar), Prometheus, Arachne, Argonautlar, Pygmalion ile Galatia, Alektrion, Echo ile Narkissos, Amazonlar, Mousalar, Pan, Erythrae ile Chios(Ildır ile Sakız), Syrnalı Kız, Habrocomes ile Anthia, Kızıp Saklanan Tanrı(Hitit) ile Longos’tan Bilge Umar’ın çevirisi Daphnis ile Chloe…
 
III:Bölümde “Anatolian Mytology” adıyla, söylencelerin bir bölümü İngilizce çeviriler halinde yer alıyor.

Söylence kitabını bitirdiğimde, Şadan Gökovalı Hocanın dingin sesinin yanısıra başta dillendirdiği, Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın dizeleri zihnimde yankılanıyordu.

“Yaşarım bir daha
  Okursa beni
  Biri daha!”
  *

Bu içerik 1339 kez okundu

İçeriğin Orjinal Hali
http://www.aytendirier.com

Etiketler: Prof.Dr.ŞADAN GÖKOVALI,Nil Sonuç,SÖYLENCE(mitoloji),Yaşar Üniversitesi